Asansör Neden Durur?

Asansörlerin en sık durma nedenlerinin başında elektrik besleme problemleri gelir. Ani voltaj dalgalanmaları, şebeke kesintileri, sigorta atmaları veya kontrol panosundaki elektronik kart arızaları, asansörün çalışmasını aniden durdurabilir. Modern asansörlerde, enerji kesildiğinde akü destekli acil iniş sistemi devreye girer ancak bu sistem yoksa kabin bulunduğu yerde kilitlenir. Ayrıca yıldırım düşmesi gibi dış etkenler de kontrol panosunu bozarak asansörün durmasına yol açar. Elektrik tesisatının periyodik kontrolü, bu tür arızaları önlemede hayati önem taşır.

Asansör kapılarının düzgün kapanmaması, güvenlik devresini aktif ederek kabini durdurur. Özellikle fotoelektrik sensörlerin (kapı arasındaki lazer veya ışın) kirlenmesi, yanlış hizalanması veya arızalanması, asansörün kapıyı defalarca açıp kapatmasına ve sonunda "durma" moduna geçmesine neden olur. Mekanik kapı kilitleri de zamanla aşınarak tam kapanmama sinyali gönderebilir. Bu durumda asansör, yolcu güvenliği için çalışmaz. Kapı eşiklerine sıkışan yabancı cisimler (çakıl, vida vb.) de aynı soruna yol açar. Düzenli temizlik ve kalibrasyon, kapı kaynaklı durmaları %70 oranında azaltır.

Her makine gibi asansörler de düzenli bakım istemezse yıpranır. Halatların incelmesi, motor yataklarının aşınması, fren balatalarının bitmesi veya kılavuz raylardaki yağlanma eksikliği, sürtünmeyi artırarak asansörün durmasına neden olabilir. Özellikle hidrolik asansörlerde yağ kaçakları ve pompa arızaları sık görülür. Periyodik bakımı yapılmayan asansörlerde, fren sistemi zamanında tutmayabilir veya motor aşırı ısınarak termik röle sebebiyle durur. Yönetmeliklere göre asansörlerin ayda bir kontrol edilmesi zorunludur; bu kontrollerin aksatılması, arıza sıklığını ciddi oranda artırır.

Bakım kaynaklı durmaların önüne geçmek için yetkili firmalarla periyodik bakım sözleşmesi yapılması ve aşınan parçaların zamanında değişimi şarttır. Aksi halde hem mahsur kalma riski hem de yüksek maliyetli onarımlar kaçınılmaz olur.

Her asansörün bir anma yük kapasitesi vardır (genelde 450 kg – 1000 kg). Bu kapasite aşıldığında, aşırı yük sensörü devreye girer ve asansör kapıları kapatmaz veya mevcut katta durarak hareket etmez. Ne yazık ki birçok kullanıcı uyarı sesini duymasına rağmen yüklemeye devam eder. Ayrıca kapıları zorla açmaya çalışmak, kapı mekanizmasının bozulmasına ve asansörün arıza moduna geçmesine yol açar. Bazı durumlarda, eşya taşınırken kapı fitillerinin zorlanması da aynı sonucu doğurur. Asansörün kapasite etiketine dikkat etmek ve sürekli arıza yapmasının önüne geçmek için aşırı yükten kaçınmak gerekir.

Asansörlerin en kritik emniyet tertibatı hız regülatörü ve paraşüt sistemidir. Asansör, herhangi bir nedenle (halat kopması, motor freni tutmaması vb.) normal hızının %115'ini aşan bir iniş yaparsa, mekanik hız regülatörü paraşütü tetikler ve kabin raylara sıkıştırılarak durdurulur. Bu ani durma, yolcular için sarsıcı olsa da hayat kurtarıcıdır. Bazen elektrik arızası veya hatalı sinyal nedeniyle yalandan paraşüt çalışması da olabilir; bu durumda asansör kat arasında durur ve teknik müdahale gerekir. Bu sistem, asansör neden durur sorusunun en “olumlu” cevabıdır: sizi korumak için durur.

Asansör durduğunda panik yapmak en büyük hatadır. İşte adım adım yapmanız gerekenler:

• Sakin olun: Asansörler tamamen kapalı alan değildir; havalandırma kanalları mevcuttur.
• Alarm butonuna basın: Kabindeki alarm zili veya arama butonu ile bina yönetimi/yardım merkezine ulaşın.
• Telefonla yardım çağırın: Eğer cep telefonunuz çekiyorsa, asansör servis numarasını arayın.
• Asla kapıları zorlamayın: Dış kapıyı açmaya çalışmak arızayı büyütür ve yaralanmaya yol açar.
• Teknik ekibi bekleyin: Yetkili kişiler müdahale edene kadar kabinde bekleyin. Sallanma hissi yaşarsanız, köşeye yaslanın ve dizlerinizi hafif bükün.

Unutmayın, modern asansörlerin içinde mahsur kalma durumu genellikle kısa sürelidir ve en güvenli yer kabinin içidir.